Cách giáo dục để trẻ lớn lên không xâm phạm thân thể người khác

0
227

Cứ bốn phụ nữ thì có một người từng bị lạm dụng tình dục trước tuổi 18. Cứ sáu người nam thì có một người từng bị lạm dụng hoặc tấn công tình dục. Bạn muốn con mình không trở thành một kẻ gieo rắc những tổn thương tinh thần và thể xác cho người khác? Việc giáo dục bắt đầu sớm hơn bạn nghĩ:

up-day-con-khong-xam-pham-than-the

Ảnh: 54118

1. Dạy trẻ xin phép các bạn nếu muốn chạm hay ôm các bạn. Bạn có thể nói với con những câu như: “Sarah, con hãy hỏi Joe xem bạn ấy có muốn ôm tạm biệt chúng ta không!” Nếu Joe nói “không” trước lời đề nghị này, bạn hãy vui vẻ bảo con: “Thế thì chúng ta hãy vẫy tay tạm biệt Joe và gửi bạn ấy một cái hôn gió nhé.”

2. Giúp trẻ xây dựng sự cảm thông bằng cách giải thích cho trẻ biết khi trẻ làm tổn thương ai đó. Bạn có thể nói với con những câu như: “Bố/Mẹ biết con thích món đồ chơi đó, nhưng khi con đánh bạn Mikey như vậy, bạn ấy sẽ bị đau và cảm thấy buồn. Con không muốn Mikey buồn và bị đau, đúng không?” Hãy khuyến khích trẻ tưởng tượng xem trẻ sẽ thấy như thế nào nếu bị bạn Mikey đánh. Khi nói những lời này, bạn nên sử dụng giọng điệu trìu mến và trao cho trẻ một cái ôm thân thiết, để trẻ không cảm thấy xấu hổ hay bối rối.

3. Dạy trẻ biết giúp đỡ những người đang gặp rắc rối. Hãy yêu cầu trẻ quan sát mọi thứ diễn ra xung quanh để có thể kịp thời phát hiện những trường hợp cần giúp đỡ. Bạn có thể lấy vật nuôi trong gia đình làm ví dụ: “Nhìn kìa, hình như con mèo bị kẹt đuôi! Chúng ta phải giúp nó!” Hãy khen ngợi trẻ khi cháu biết giúp đỡ những người cần giúp đỡ. Bạn cũng nên dạy trẻ: trong trường hợp cháu biết ai đó cần được giúp đỡ nhưng việc giúp đỡ vượt quá khả năng của cháu, cháu cần thông báo với những người lớn đáng tin cậy khác để họ có thể hỗ trợ kịp thời.

4. Đừng bao giờ ép trẻ ôm, hôn hay chạm vào bất cứ ai, vì bất kỳ lý do gì. Nếu bà của trẻ muốn ôm hôn trẻ nhưng trẻ khước từ, bạn có thể đề xuất với trẻ những giải pháp thay thế như: “Vậy con có muốn đập tay (high-five) bà một cái hay gửi bà một nụ hôn gió không?” Bạn có thể giải thích với bà của trẻ về vấn đề này sau, nhưng đừng trách mắng trẻ. Nếu người bà cảm thấy phật lòng vì việc này, hãy cứ để như vậy, trách nhiệm của bạn là làm điều tốt nhất cho con mình và bảo đảm con được an toàn và hạnh phúc. Bạn cũng hãy giúp những người khác làm như thế.

5. Dạy trẻ rằng “không” và “dừng lại” là những từ cần được tôn trọng. Bạn có thể giải thích với trẻ bằng cách nói: “Sarah đã nói ‘không’, và khi chúng ta nghe người khác nói ‘không’, chúng ta phải dừng ngay việc chúng ta đang làm. Dù là bất cứ việc gì.” Bạn cũng nên nói với trẻ rằng: cũng như chúng ta sẽ dừng lại khi người khác nói “không” với chúng ta, thì người khác cũng cần dừng lại khi chúng ta nói “không” với họ. Nếu một người nào đó không chịu dừng lại khi ta nói “không”, vậy thì chúng ta cần đặt vấn đề liệu chúng ta có cảm thấy an toàn, vui vẻ khi ở gần họ hay không. Nếu không, ta có thể chọn cách tránh xa họ. Nếu bạn cảm thấy mình cần phải can thiệp khi một đứa trẻ khác xâm phạm giới hạn của con bạn, hãy làm điều đó. Hãy bình tĩnh và nhẹ nhàng giải thích cho đứa trẻ đó biết rằng nó cần tôn trọng từ “không” của bạn nó. Con của bạn sẽ ghi nhớ bài học này sâu sắc hơn nhờ điều đó.

6. Khuyến khích trẻ quan sát vẻ mặt và ngôn ngữ hình thể của người khác. Sợ hãi, vui vẻ, buồn bã, tuyệt vọng, giận dữ,… Trò chơi đoán chữ kiểu Charade (Charade-style guessing games) có vận dụng các vẻ mặt là một cách hay để giúp con bạn học cách đọc ngôn ngữ hình thể.

7. Dạy trẻ rằng hành vi của trẻ cũng ảnh hưởng đến người khác. Bạn có thể yêu cầu trẻ quan sát phản ứng của mọi người khi có ai đó gây tiếng ồn hoặc xả rác. Hãy hỏi con xem kết cục gì sẽ xảy ra. Liệu có ai đó sẽ phải đi gom rác không? Liệu có ai đó sẽ sợ hãi không? Hãy giải thích cho trẻ hiểu những hành vi trẻ lựa chọn sẽ ảnh hưởng đến người khác ra sao; có những thời gian và địa điểm trẻ được tự do thể hiện, nhưng cũng có những nơi và những lúc trẻ cần tôn trọng cảm nhận của người khác.

8. Dạy trẻ hăng hái giúp đỡ người khác. Trẻ có thể giúp dọn dẹp rác. Trẻ có thể giữ im lặng để không làm phiền người đọc sách trên xe buýt. Trẻ có thể giúp người khác mang vác đồ hoặc giữ cho cửa mở… Tất cả những việc này giúp trẻ hiểu rằng mình có một vai trò nào đó trong việc giúp đỡ người khác bằng cả lời nói lẫn hành động.

Khi trẻ lớn hơn:

9. Làm gương cho trẻ trong cách nói về người trẻ thích. Giai đoạn học cấp hai là giai đoạn trẻ bắt đầu nói về giới tính và tình dục. Việc trẻ thích một ai đó và có ham muốn là điều bình thường và lành mạnh. Nhưng với tư cách là bố mẹ và các nhà giáo dục, chúng ta không những phải loại bỏ việc trẻ nói về những đứa bạn khác của chúng như thể nói về đồ vật, mà còn phải làm gương cho trẻ trong cách nói về người trẻ thích. Nếu bạn tình cờ nghe trẻ nói: “Cô nàng có cặp mông ‘ngon’ quá”, bạn có thể nói: “Này, mẹ nghĩ ở bạn ấy còn nhiều thứ khác ngoài cặp mông chứ!” Bạn có thể nói với giọng điệu vui đùa, và có thể trẻ sẽ bĩu môi tỏ ý không đồng tình, nhưng trẻ sẽ nhập tâm điều bạn nói. Chúng cần một hình mẫu người lớn dạy chúng những điều đúng đắn. Bạn thậm chí có thể nói những thứ như: “Mà cô bạn ấy còn học giỏi nữa, đúng không nhỉ?”

10. Giải thích cho trẻ rằng khi trẻ dậy thì, nồng độ hormone của trẻ sẽ thay đổi, và điều đó đôi khi làm trẻ khó suy nghĩ sáng suốt. Đôi khi việc đó có nghĩa là trẻ sẽ cảm thấy choáng ngợp, hoặc giận dữ, bối rối hay buồn bã. Việc trẻ cảm thấy chới với trước những cảm xúc mới này là điều rất bình thường. Hãy cho trẻ biết rằng dù cháu cảm thấy ra sao đi nữa, cháu vẫn luôn có thể tâm sự cùng bố mẹ. Nhưng trẻ phải học cách tự chịu trách nhiệm cho những cảm xúc, ham muốn và nhu cầu của chính mình thay vì đổ lỗi cho người khác. Chúng vẫn phải cư xử tốt và đúng mực với những người xung quanh.

11. Giáo dục các nam thiếu niên và nam thanh niên hiểu về vai trò của nam giới. Những người nam trưởng thành cần nói với các cậu bé về các phẩm chất tốt đẹp cần có ở nam giới. Chúng ta phải làm sao để xây dựng nên một hình tượng nam giới phù hợp hơn và tốt đẹp hơn? Các cuộc đối thoại như thế này có thể giúp các cháu trở thành một người nam ít bạo lực hơn trong tương lai. Các bé trai cần được giáo dục về hình tượng nam giới lành mạnh khi bắt đầu học cấp hai cho tới hết đại học, việc giáo dục sâu sát các em có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo nên những thế hệ người nam tốt đẹp hơn cho xã hội.

12. Trao đổi thẳng thắn với trẻ về tiệc tùng: Hãy nói rõ cho trẻ biết là bạn không muốn con uống rượu hay sử dụng chất gây nghiện. Để giúp con có đủ kiến thức, bạn có thể hỏi trẻ sẽ dùng cách nào để giữ bản thân mình an toàn và tỉnh táo, một số câu hỏi như:

– Làm sao con biết là con đã uống quá nhiều?

– Con sẽ làm gì nếu người lái xe chở con uống quá nhiều rượu? (Hãy cho trẻ biết rằng cháu luôn có thể gọi bố/mẹ đến đón nều cần).

– Làm sao con biết là việc sử dụng bia rượu hay ma túy của con đã tới mức nguy hiểm, hoặc khi con đã nghiện?

– Hành vi của con sẽ thay đổi ra sao khi con đã quá say? Con làm sao để bảo vệ bản thân trong tình huống con trở nên hung hãn và bắt đầu có xung đột với người khác?

– Khi đã quá say, con làm sao để biết rằng mình được phép hôn, chạm hay có quan hệ tình dục với ai đó? Hãy cho con bạn hiểu rằng khi đó trẻ sẽ không còn tỉnh táo để ra quyết định cũng như khó có thể hiểu chính xác những tín hiệu từ đối tượng. Con làm sao để bảo đảm rằng mình hiểu đúng những tín hiệu của người kia? Bạn có thể gợi ý rằng trẻ có thể xin phép chạm hoặc ôm một ai đó, đặc biệt là khi cháu đã có rượu trong người.

– Bạn cũng nên cho con biết rằng cháu không được sờ mó, quấy rối hay tấn công tình dục một người đang say, đang phê thuốc hay vì lý do gì đó mà đang không tỉnh táo. Hãy dạy con bạn bảo vệ hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ cho một người bạn dự tiệc cùng cháu mà đang quá say.

– Đừng bao giờ khiến trẻ cảm thấy có lỗi khi cháu rơi vào vị thế nạn nhân của một vụ tấn công trong bữa tiệc. Những kẻ có ý định thủ ác mới là người phải có trách nhiệm đưa ra quyết định đúng và không được gây tổn thương cho ai.

13. Tiếp tục trò chuyện về tình dục và sự đồng thuận với thanh thiếu niên khi các cháu bắt đầu có những quan hệ nghiêm túc. Có thể chúng sẽ nói rằng chúng biết hết những điều bạn muốn nói, nhưng bạn hãy cứ tiếp tục nói với chúng về sự đồng thuận lành mạnh, thái độ tôn trọng đối tượng, và tình dục lành mạnh, để chúng hiểu tầm quan trọng của vấn đề. Ở lứa tuổi này, trẻ thường muốn học hỏi và tìm hiểu về giới tính và tình dục. Nếu bạn không là người liên tục dạy chúng những thông tin đúng, hữu ích, chính xác,và nhân văn, chúng sẽ thu nhận thông tin từ những nguồn khác kém chất lượng hơn.

Triệu Khánh Ngọc – VietBeauty Magazine