Trẻ tuổi “teen” dùng điện thoại: Khi nào người lớn nên can thiệp?

0
89

Ảnh: Patrik Michalicka / Unsplash

Trẻ em ngày nay dễ được bắt gặp dán mắt vào điện thoại di động, dùng ngón tay quẹt quẹt gõ gõ, và người lớn chúng ta thường nghĩ rằng chúng đang bỏ lỡ những kết nối trực tiếp giữa người với người. Nhưng hình thức giao tiếp ảo đó có vai trò quan trọng và tích cực đối với sự phát triển của đa số thiếu niên.

Đối với nhiều thiếu niên ngày nay, việc lướt mạng xã hội cũng quan trọng như việc đi đến khu mua sắm hoặc đi xem phim của các thế hệ bạn trẻ ngày trước.

Mạng xã hội cho phép các em tương tác với nhau mà không bị các vị bề trên quản lý hay giám sát như khi các em ở trường, tham gia hoạt động ngoại khóa hoặc chơi thể thao. Bên cạnh đó, do chưa đủ tuổi trưởng thành, các thiếu niên không thể đến nhiều tụ điểm vui chơi như quán bar. Các em cũng không thể để các địa điểm ăn uống do chưa làm ra tiền để chi trả. Và khi tụ tập ở bãi đậu xe hơi hay ở các góc đường, các em dễ bị kết tội là chơi bời lêu lổng. Do đó, các mạng xã hội như Facebook, Instagram, Twitter và Tumblr là một trong số ít những nơi các em “teen” có thể nghỉ xả hơi và thể hiện chính mình, giao lưu với bạn bè, và phát triển bản sắc của mình mà không bị người lớn kèm cặp.

Các em dùng Internet để thử nghiệm. Tại đây các em thử khoác lên mình những bản sắc mới, tư thế mới, khả năng biểu diễn,… Nhiều cha mẹ khi thấy con mình đăng tải ảnh selfie, những câu chửi thề, tiếng lóng,.. lên mạng, thường cho rằng con mình hư. Nhưng thật ra đó chỉ là một cách để các thiếu niên thử nghiệm – một biểu hiện bình thường và lành mạnh của tuổi các em.

Đối với các thiếu niên ngày nay, mạng xã hội và sự kết nối với bạn bè của chúng đóng vai trò rất quan trọng. Khi bạn ngăn chặn sự liên lạc giữa con mình với bạn chúng, rất có thể bạn sẽ gặp sự phản kháng, và mối quan hệ giữa bạn với con mình sẽ nảy sinh xung đột.

Khi cha mẹ phạt con bằng cách tịch thu điện thoại của chúng, bọn trẻ sẽ có khuynh hướng xa lánh cha mẹ. Chúng bỏ mặc vấn đề của mình mà không giải quyết. Chúng không nói chuyện với bố/mẹ. Và do nhu cầu kết nối với bạn bè, chúng có thể trở nên không thành thật và có hành vi lén lút sau lưng bố mẹ.

Một số thiếu niên, khi bị bố mẹ tịch thu điện thoại, sẽ cảm thấy không được bố mẹ coi trọng quyền riêng tư, và điều này còn tệ hơn việc mất liên lạc với bạn bè. Khi bố mẹ lấy điện thoại của con mình và tự tiện xem những nội dung trong điện thoại của con, rất có thể cháu sẽ cảm thấy bố mẹ mình không còn đáng tin cậy nữa.

Tuy nhiên, mạng xã hội cũng có những cái hại. Nó không thể dạy thiếu niên tất cả những khía cạnh quan trọng của giao tiếp mặt-đối-mặt, như cách đánh giá ngữ điệu hoặc cách hiểu ngôn ngữ cơ thể.

Quá lệ thuộc vào mạng xã hội có thể gây hại cho kỹ năng giao tiếp của trẻ. Khả năng lắng nghe, đánh giá ngữ điệu, những cảm nhận nằm ngoài ngôn từ nói và văn bản viết, là một trong các công cụ quan trọng nhất mà con người cần có để giao tiếp và kết nối. Nếu không được rèn luyện, những kỹ năng này ở trẻ có thể bị mai một.

Nhiều chuyên gia khuyến nghị cha mẹ giúp con mình kết nối với đời sống thật bằng cách đề ra những giới hạn mà cả gia đình phải tuân thủ khi dùng điện thoại. Ví dụ: Cả nhà không được dùng điện thoại trong giờ ăn tối, và lúc đó các thành viên phải thăm hỏi nhau. Hoặc khi di chuyển cùng nhau trên xe hơi vào buổi sáng, cả nhà phải trò chuyện với nhau thay vì lướt điện thoại.

Để giúp các em “teen” học self-regulation skills (kỹ năng tự điều tiết bản thân), bố mẹ có thể dùng công nghệ để “thuần hóa” công nghệ. Các app (ứng dụng) như Rescue Time và Freedom là các giải pháp hay để hạn chế các yếu tố gây xao lãng trên mạng. Các ứng dụng này giám sát việc trẻ dùng Internet và có thể khóa những website gây xao lãng sau một lượng thời gian nhất định. Các công cụ này đặc biệt hữu ích cho các trẻ dễ bị mất tập trung hoặc bị quá tải bởi mạng xã hội trong lúc các em làm bài tập về nhà hay trước khi đi ngủ.

Khi nào người lớn nên can thiệp?
Tất nhiên bố mẹ nên hạn chế việc dùng điện thoại và việc dùng mạng xã hội của con mình khi họ thấy chúng đang sử dụng các tiện ích này một cách không phù hợp. Nhưng nói đi cũng phải nói lại, người lớn không cần lo lắng quá nhiều về việc các em “teen” chia sẻ và giao lưu trên mạng: phần lớn các em biết cách tránh những sai lầm khi sử dụng mạng Internet tốt hơn bạn nghĩ. Và nhiều em “teen” ngày càng thông minh trong việc thể hiện bản thân qua mạng xã hội; bằng chứng là các em dùng Facebook để “quảng bá thương hiệu” cho bản thân một cách tích cực nhằm chuẩn bị cho việc vào đại học, hoặc tạo cho mình nhiều tài khoản Instagram phục vụ mục đích cá nhân hoặc cho công việc…

Nên tịch thu hay không tịch thu điện thoại?
Một trong các quy tắc cơ bản để trừng phạt trẻ một cách hiệu quả: hình thức phạt phải liên quan đến hành vi chưa tốt của trẻ. Ví dụ, nếu con của bạn vi phạm giờ giới nghiêm, phạt con bằng cách tịch thu điện thoại hoàn toàn chẳng liên quan gì để lỗi sai của trẻ.

Bên cạnh đó, khi các em tuổi “teen” phạm lỗi, việc giúp con nhận ra bài học, thay vì chỉ đưa ra hình phạt, sẽ hữu ích với con hơn. Theo một số chuyên gia, cha mẹ cần kết nối với con trước khi sửa sai cho con. Thí dụ: Nếu bạn bắt gặp con mình đăng tải nội dụng không phù hợp lên mạng xã hội, bước đầu tiên bạn nên làm là hỏi con tại sao con làm vậy, và để con giải thích quan điểm của con,…

Bước thứ hai mới là hạn chế quyền dùng điện thoại: như cấm trẻ nhắn tin trong một thời gian, hoặc giữ điện thoại của con trong phòng bố mẹ. Hình thức phạt nên nhắm đến hành vi sai trái của con. Đôi khi bạn không cần tịch thu điện thoại của con hoàn toàn. Ví dụ: Nếu trẻ truy cập Snapchat hoặc Instagram và đăng lên đó hình ảnh không phù hợp, bạn có thể xóa ứng dụng đó khỏi điện thoại của con trong một khoảng thời gian hợp lý. Đừng đưa ra những hình phạt quá hà khắc!

Bên cạnh việc giáo dục và kỷ luật mà cha mẹ áp dụng cho con mình, người lớn cũng nên hiểu rằng bản thân trẻ phải tự học hỏi về hành vi sử dụng điện thoại, thông thường là từ việc sai rồi sửa. Mục tiêu ở đây là dạy con cách kiểm soát mối quan hệ mà chúng có với công nghệ, trong khi hiểu rằng công nghệ sẽ là một phương tiện thông tin cho con bạn xuyên suốt cuộc đời chúng.

Triệu Khánh Ngọc – VietBeauty Magazine