Thích nghi với căng thẳng – Bài học từ một con cào cào

0
122

Một đàn châu chấu (locust) có thể là nỗi ác mộng của những người nông dân. Chúng thình lình xuất hiện, phá hủy mùa màng và rồi biến mất. Năm 1921, một nhà khoa học có tên là Sir Boris Uvarov đã có phát hiện đột phá về nguồn gốc của những đàn châu chấu. Ông nhận thấy những con châu chấu kinh khủng thật ra chính là những chú cào cào (grasshopper) trải qua một sự biến đổi sinh học.

Ảnh: Peter Miranda / Unsplash

Ban đầu, các nhà khoa học nhận thấy cào cào là một loài côn trùng nhút nhát, sống đơn lẻ. Khi một con cào cào nhìn thấy một con cào cào khác xuất hiện, nó lập tức bỏ đi chỗ khác.

Nhưng trong những hoàn cảnh khó khăn, như hạn hán chẳng hạn, tất cả những con cào cào trong một vùng phải tập hợp lại với nhau để chia sẻ nguồn tài nguyên ít ỏi.

Hành vi của những con cào cào này bị biến đổi: Từ những con côn trùng sống đơn lẻ trở thành những con côn trùng sống theo đàn.

Cánh của chúng dần to ra và chúng bắt đầu bay qua lại như điên, màu cơ thể chúng chuyển từ xanh lục sang đen và vàng. Chúng trở nên hung dữ và táo bạo, và rất tích cực giao tiếp với nhau. Bằng cách liên tục xây dựng những mối liên kết, một đàn cào cào sẽ dần hình thành.

Vậy thì, con người học được gì từ sự biến đổi của cào cào thành châu chấu?

Theo một nhà tâm lý học, loài người chúng ta thường có quan điểm cứng nhắc về bản thân khi đứng trước cái mới. Ví dụ: Có thể bạn nghĩ mình là một người hào phóng, và khi ai đó nói với bạn rằng họ thấy bạn keo kiệt, phản ứng thường gặp của bạn sẽ là phản đối ý kiến đó.

Con người sẽ tìm cách bao biện cho bản thân và giữ chính kiến của mình. Hoặc con người sẽ tìm cách lờ đi nhận định của đối phương.

Chúng ta thích nghĩ rằng chúng ta hiểu chính mình, và cho rằng bản ngã của chúng ta là một thứ trung thực và bất biến. Nhưng theo các kết quả nghiên cứu tâm lý xã hội, suy nghĩ đó là không chính xác.

Nhân cách được chúng ta thể hiện trong một tình huống nào đó chịu ảnh hưởng khá nhiều của tình huống đó.

Vì thế, khi bạn tìm cách ứng phó với một lời phê bình thẳng thắn, hay khi bạn cố gắng giải quyết một vấn đề khó khăn, hoặc muốn tạo một thay đổi trong cuộc đời mình, lời khuyên các nhà tâm lý dành cho bạn là: hãy giữ cho bản thân một bản ngã linh hoạt hơn.

Nếu cái nhìn của bạn dành cho bản thân thiếu linh hoạt, vậy thì bạn sẽ cố hết sức để đảm bảo chính bạn và người khác nhìn nhận bạn theo cách đó. Và để duy trì hình ảnh cá nhân cứng nhắc đó, bạn sẽ dễ bị áp lực hơn, do bạn quá cố gắng làm cho người khác duy trì cái nhìn cũ về bạn.

Bạn nên nhớ rằng mỗi người chúng ta thường có nhiều hơn một vai trò trong cuộc sống. Bạn là một giáo viên? Đó không phải vai trò duy nhất của bạn. Bạn còn là một người con, một người bạn, một người mẹ, một người vợ, v.v… Tất cả những vai trò đó gộp lại sẽ tạo nên toàn bộ nhân diện của bạn trong đời sống.

Vì thế, khi ai đó chê bạn là một giáo viên chưa giỏi, bạn còn nhiều cách khác để đánh giá chính mình. Trong khoảnh khắc đó, bạn có thể nhìn nhận mình còn là một người bạn, một người mẹ, một người làm vườn giỏi, v.v…

Nếu “vốn từ về bản ngã” của bạn trở nên phong phú, bạn sẽ càng vững vàng. Vốn từ đó sẽ không cho phép người khác làm bạn suy sụp khi chỉ chê bai bạn ở một khía cạnh nào đó. Bạn sẽ là tác giả của chính đời bạn.

Theo các nhà tâm lý học, trong suốt cuộc đời mình bạn không chỉ thể hiện một bộ mặt. Trong từng tình huống khác nhau, bạn sẽ có một nhân cách khác nhau.

Loài châu chấu đã hiểu được điều đó. Khi cơn hạn hán qua đi, chúng lại trở về làm những con cào cào xanh thầm lặng, nhút nhát.

Triệu Khánh Ngọc – VietBeauty Magazine