Sự phát triển nhân cách của thiếu niên qua từng thời kỳ và đề xuất dành cho bố mẹ

0
417

Những năm tháng thiếu niên (teenage years) của con trẻ có thể là một bài toán khó với nhiều bậc cha mẹ. Một vài phát hiện sau đây của các nhà nghiên cứu có thể giúp bạn hiểu con mình hơn trong độ tuổi này và từ đó hỗ trợ cháu tốt hơn nhằm giúp cháu phát triển toàn diện nhất có thể:

up-vietbeauty-tre-vi-thanh-nien

Ảnh: http://www.livescience.com

11-12 tuổi
Nghiên cứu cho thấy, trẻ ở tuổi này thường thiếu sót một phần kỹ năng học tập và nhận thức logic. Phần não chịu trách nhiệm ghi nhớ vẫn chưa phát triển hoàn chỉnh, nên có thể trẻ sẽ khá đểnh đoảng.

Các bậc cha mẹ có thể giúp trẻ rèn luyện trí nhớ trong các hoạt động thường ngày, như để túi đồ thể dục của trẻ ở ngay cửa trước để trẻ nhớ mang theo, hoặc giúp trẻ cài đặt lịch nhắc việc trong điện thoại di động. Bạn cũng có thể chia sẻ với trẻ các biện pháp giúp ghi nhớ, như những ứng dụng quản lý công việc (task-manager apps).

Ở tuổi này, trẻ cũng thường yếu về kỹ năng ra quyết định. Bạn có thể giúp con mình cải thiện điểm này bằng cách giúp con cân nhắc những cái được và mất trong từng tình huống và tập cho trẻ xem xét vấn đề từ những góc nhìn khác.

13-14 tuổi
Trẻ ở tuổi này thường có mong muốn mãnh liệt được bạn bè đồng trang lứa chấp nhận, do đó dễ a dua theo bạn bè, mặc dù lúc này trẻ vẫn chưa có đủ kỹ năng phân biệt việc bạn bè mình làm là đúng hay sai.

Ở giai đoạn này, trẻ dễ bị áp lực từ các mối quan hệ xã hội của mình; các vùng não bộ dễ bị tác động bởi stress vẫn chưa phát triển hoàn chỉnh. Theo các nhà tâm lý học, bạn có thể giúp con vượt qua giai đoạn này bằng cách dạy và làm gương cho con trong những kỹ năng tự trấn an bản thân, như thiền (meditation), tập thể dục thể thao hoặc nghe nhạc…

Bạn cũng nên dạy con kỹ năng xây dựng và duy trì tình bạn, bao gồm việc dạy con cách hiểu thái độ và ngôn ngữ cử chỉ (body language) của bạn bè cùng trang lứa. Hãy khuyến khích trẻ chọn bạn dựa trên những tương đồng về sở thích, tính cách, chứ không phải vì mức độ nổi tiếng, cũng như khuyên con tránh xa những bạn đối xử không tốt với con. Hãy dạy trẻ cách làm lành sau khi trẻ cãi nhau với bạn bè bằng cách xin lỗi, sửa chữa sai lầm và thỏa hiệp với bạn.

15-16 tuổi
Trẻ ở tuổi này thường thích tìm kiếm mạo hiểm và những cảm giác mạnh, do não bộ của trẻ lúc này nhạy cảm với dopamine (một chất dẫn truyền thần kinh giúp tạo cảm giác hưng phấn và thỏa mãn).

Những nỗi sợ thông thường (đối với nguy hiểm) ở tuổi này tạm thời bị đè nén, và trẻ thường thích rời khỏi nhà để khám phá những khu vực mới.

Khả năng xây dựng và duy trì những tình bạn tốt đặc biệt hữu ích ở giai đoạn này. Những trẻ có được những người bạn tốt và đáng tin cậy thường ít bị lôi kéo vào những hành vi nguy hiểm (như trộm cắp, lái xe cẩu thả, hoặc quan hệ tình dục không an toàn,…).

Để giúp trẻ tránh được những nguy cơ không mong muốn, các bậc cha mẹ nên khuyến khích con kết giao với bạn tốt, đồng thời luôn yêu thương, tôn trọng, lắng nghe và ủng hộ con mình thay vì la mắng quát nạt con.

17-18 tuổi
Ở độ tuổi này, khả năng thay đổi và phát triển của não bộ trẻ được thể hiện rất rõ. Một số trẻ có sự gia tăng thương số thông minh (IQ). Những trẻ vốn đã thông minh trước đó có khả năng sẽ thông minh hơn nữa trong giai đoạn này.

Các em ở tuổi này có thể kiểm soát cảm xúc của mình và bớt liều lĩnh hơn. Các kỹ năng giải quyết vấn đề và lên kế hoạch cũng trong giai đoạn phát triển (và sẽ tiếp tục phát triển cho đến ít nhất là hết tuổi 20). Các em có thể sẽ cần đến sự hỗ trợ trong việc giải mã những người hoặc tình huống phức tạp.

Các kỹ năng xã hội (social skills) và những vùng não bộ có liên quan đến kỹ năng xã hội cũng đang được hoàn thiện. Ở giai đoạn này, trẻ sẽ giỏi nhận biết cảm xúc của người khác hơn và dễ bày tỏ sự cảm thông hơn. Các em vẫn chưa có khả năng hiểu được động cơ và thái độ của người khác trong các tình huống xã giao phức tạp, ví dụ như: các em có thể không hiểu được tại sao một người bạn của mình bất ngờ thay đổi đề tài trò chuyện trong lúc giao tiếp với các em tại một bữa tiệc.

Triệu Khánh Ngọc – VietBeauty Magazine